SözÖrnegi.kz

Қазақ прозасының стилистикалық цифрлық платформасы

«SözÖrnegi.kz» тіл корпусы — қазақ әдебиетіндегі көркем сөздерді, бейнелеуіш құралдарды және функционалдық стиль ерекшеліктерін жүйелеуге арналған ғылыми-әдістемелік ІТ-платформа. Әзірлеме көркем мәтінді лингвистикалық тұрғыдан талдау, оның стилистикалық құрылымын сандық форматта сипаттау және оқыту процесіне инновациялық технологияларды енгізу мақсатында әзірленген.

Әзірлеменің негізгі мақсаттары:

Стилистикалық маркерлеу

Қазақ прозасындағы теңеу, эпитет, metafora және т.б. көркемдегіш құралдарды цифрлық базаға жинақтап, олардың мәтіндегі қызметін айқындау.

Лингводидактикалық қолдау

10-сыныптың «Қазақ әдебиеті» оқулығындағы шығармалар негізінде жоғары сынып оқушыларының стилистикалық құзыреттілігін дамыту.

Машиналық талдау

Көркем мәтіндерді өңдеу, жиілік сөздіктерді құру және стильдік ерекшеліктерді автоматты түрде сараптауға негіз дайындау.

Платформаның құрылымы:

Стилистикалық қор

Мұнда қазақ прозасының көрнекті өкілдерінің шығармаларынан алынған бейнелеуіш құралдардың ауқымды базасы шоғырланған. Әрбір лингвистикалық бірлікке стилистикалық түсініктеме беріліп, контекстегі қолданысы көрсетіледі.

Интерактивті талдау алаңы

Пайдаланушыларға көркем мәтінді өздігінен талдауға мүмкіндік беретін модуль. Бұл бөлімде мәтіннің стилистикалық бояуын анықтауға арналған цифрлық құралдар мен алгоритмдер ұсынылады.

Әдістемелік кешен (10-сынып)

Көркем әдебиет стилін оқытудың жаңаша әдістері жинақталған. Мұнда оқулық мәтіндерімен жұмыс істеуге арналған тапсырмалар, жаттығулар мен стилистикалық сараптама үлгілері бар.

Сирек тіркестер мен сөздіктер

Прозада кездесетін фразеологизмдердің, архаизмдер мен контекстік мағынадағы сөздердің цифрлық тізбегі.

ІТ әзірлеменің маңыздылығы:

«ORDA» платформасы — тіл мен әдебиеттің түйіскен тұсындағы жаңа бағыт. Ол көркем мәтінді жай ғана оқу нысаны емес, үлкен деректер ретінде қарастырып, қазақ тілінің стилистикалық мүмкіндіктерін сандық технологиялар арқылы дәлелдейді. Бұл әзірлеме болашақта қазақ тілінің ұлттық корпусын дамытуға және білім беру саласын цифрландыруға қосылатын салмақты үлес болып табылады.


ЖОБА АВТОРЫ

Орынбасар Тұрсынай Орынбасарқызы
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінің докторанты

Ғылыми бағыты мен біліктілігі

Орынбасар Тұрсынай Орынбасарқызы — 8D01721 – «Қазақ тілі мен әдебиеті» білім беру бағдарламасы бойынша PhD докторы дәрежесіне ізденуші. Оның ғылыми қызметі қазақ тіл біліміндегі функционалдық стилистика мен қазіргі заманғы білім беру технологияларын ұштастыруға бағытталған.

Зерттеу нысаны

Қазіргі таңда «Жоғары сыныпта көркем әдебиет стилін оқыту әдістемесі мен IT әзірлемесі» тақырыбында іргелі зерттеу жүргізуде. Зерттеудің негізгі мақсаты - қазақ прозасының стилистикалық мүмкіндіктерін цифрлық технологиялар арқылы мектеп бағдарламасына тиімді енгізу.

SözÖrnegi.kz платформасының авторы және әзірлеушісі. Автор бұл платформа арқылы жоғары сынып оқушыларының стилистикалық құзыреттілігін арттыруды, көркем мәтінді тілдік тұрғыдан талдау дағдыларын қалыптастыруды және қазақ тілін оқытудағы Digital Humanities (Сандық гуманитарлық ғылымдар) бағытын дамытуды көздейді.

Ғылыми қызығушылықтары:
• Функционалдық стилистика және лингводидактика • Көркем мәтінді компьютерлік талдау • Инновациялық оқыту әдістемелері мен электронды оқулықтар • Қазақ тілінің корпустық лингвистикасы
Миссиясы:

"Қазақ әдебиетіның бай көркемдік мұрасын сандық дәуір талаптарына сай жаңғырту және тіл үйренушілерге арналған қолжетімді, зияткерлік ІТ-ресурстарды қалыптастыру."